انواع محدثین "2"
کسانی که حدیث نقل میکنند از چهار دسته خارج نیستند وپنجم ندارند:
(۱)مردی منافق و دورو که اظهار ایمان میکند وخود را به اسلام ساختگی زینت داده٬چنین شخصی هیچ پروائی از نسبت دروغ عمداً به پیامبر(ص)دادن ندارد.اگرمسلمانان بدانند که او منافق و دروغگو است سخنانش را نمی پذیرند وتصدیق نمی کنند٬ولی آنچه باعث قبول کردن اینان می شود این است که می گویند او از اصحاب پیامبر(ص)است وآن حضرت را دیده و از خود او شنیده وچنین کسی دروغ نمی گوید ودروغ بر پیامبر(ص)را حلال نمی شمارد.خداوند هم دربارۀ منافقین خبرهایی داده وصفات آنان را ذکر فرموده است.آنجا که خداوندعزوجل می فرماید «واذا رایتهم تعجبک اجسامهم و ان یقولوا تسمع لقولهم » یعنی:"وقتی آنان را ببینی از گشاده روئی وقوی بودن آنان تعجب می کنی واگر صحبتی کنند از شیرین زبانی به کلامشان گوش میکنی." این مردم بعد ازپیامبر(ص)بی سرپرست مانده به پیشوایان گمراه رو کردند٬آنان که با خلاف و دروغ و بهتان مردم رابسوی آتش میکشانند.کارها را بدست آنان سپردند وآنان را برگردۀ خود سوار کردند و با این وسیله به مال دنیا رسیدند." مردم با پادشاهان دنیا همراهی میکنند مگر اینکه خداوند آنان را حفظ کند.این اولین نوع از کسانی است که حدیث نقل می کنند.
(۲)کسی که حدیثی از پیامبر(ص)شنیده وآنانرا بآن صورتی که بوده حفظ نکرده و در نقل آن اشتباه میکنند وعمداً هم دروغ نمی گوید.حدیث در دست اوست٬آنرا نقل میکند٬بر طبق آن عمل مینماید٬ و ادعا میکند آنرا از پیامبر(ص)شنیده است٬اگر مسلمین بدانند که او در نقل اشتباه کرده از وی قبول نمی کنند وخود او هم اگر بداند که اشتباهی رخ داده آنرا کنار میگذارد.
(۳)کسی که راجع به موضوعی٬از پیامبر(ص)٬دستوری برای اجرای آن شنیده است٬ولی بعدها پیامبر(ص)همان کار را منع نموده در حالیکه او خبر ندارد.یا بالعکس از پیامبر(ص)راجع به منع از کاری حدیثی شنیده ولی بعداً پیامبر(ص)امر به همان کار کرده است و او خبر ندارد.در واقع منسوخ را حفظ کرده وناسخ را حفظ نکرده است.اگر خود او هم بداند این حکم منسوخ شده آنرا کنار می گذارد.مسلمانان نیز اگر از منسوخ بودن آن اطلاع داشتند آنرا رد می کردند.
(۴) کسی که نه دروغ به خدا وپیامبر(ص)نسبت میدهد چون با دروغ دشمنی٬واز خدا ترس دارد ومی خواهد عظمت رسول اکرم(ص)را محفوظ بدارد.از طرف دیگر اشتباهی هم ندارد.بلکه آنچه شنیده همانطور که بوده حفظ کرده است وهمانطور هم نقل میکند٬وچیزی اضافه یا کم نمی کند.ناسخ ومنسوخ را خوب حفظ کرده وبه ناسخ عمل میکند ومنسوخ را رد میکند.