«درجــات روزه»

روزه دارای سه درجه است: 

ــ روزه عموم
ــ روزه خصوص
ــ روزه خصوص الخصوص
 

روزه عـمـوم: آن است که انسان روزه دار شکم و دامنش را از انجام امور شهوی نگه بدارد.

روزه خـصـوص: آن است که شخص گوش، چشم، دهان، دست و پا و سایر جوارح خود را از گناه بازدارد.

حضرت امام صادق(علیه السلام) فرمودند: هنگامی که روزه دار شدی بایستی گوش، چشم، مو، پوست و سایر اعضای دیگر تو که یک یک را امام جعفر صادق(علیه السلام) نام برده روزه دار باشند و متوجه باش روزی که روزه دار هستی با روزی که روزه نگرفته ای متفاوت باشند.

 *************************

درخبردیگر فرمودند:
در روز روزه مجادله مکن و
خادمت را آزرده دل مساز و احترام
روزه را حفظ کن، برای آنکه هنگامی رسولخدا
(صلی الله علیه وآله وسلم) از زن روزه داری شنید که کنیزش
را فحش می داد.حضرت فرمودند: غذا حاضر سازید.به آن زن
دستور داد از این غذا بخور.عرض کرد من روزه دارم.
رسولخدا(صلی الله علیه وآله وسلم) فرمودند: چگونه
روزه داری با آنکه به کنیزت فحش دادی.
آیا گمان کردی روزه همانست که
تنها از خوردن و آشامیدن
امساک نمایی؟

ایضاً: همانا روزه سپری است در برابر آتش.هرگاه یکی از شما روزه دار بودید، شهوت رانی و نادانی نکنید و اگر کسی با شما به مقاتله برخاست یا فحاشی نماید، به او بگویید ما روزه داریم.

رسولخدا(صلی الله علیه وآله وسلم) فرمودند: کسی که از مسلمانی غیبت کند، روزه و وضو او باطل است و اگر در همین حال بمیرد، در هنگامی مرده که حرام خدا را حلال نموده.

ایضاً: بسیاری از روزه دارانند که از روزه جز گرسنگی و تشنگی بهره ای ندارند.

حضرت امام جعفرصادق(علیه السلام) فرمودند: دروغ روزه را باطل میکند.شخصی سؤال کرد آیا هر دروغی این خاصیت را دارد و استثنائی نشده؟ حضرت فرمودند: نه چنین است که خیال کرده ای.دروغی که روزه را باطل میکند، دروغ بر خدا و رسولخدا(صلی الله علیه وآله وسلم) و ائمه طاهرین(علیهم السلام) است.

منظور از دروغ(به استثنای دروغ در حدیث مزبور) و غیبت و سایر اخلاق ناپسندی که مبطل صومند و فقها آنها را در ردیف مفطرات نیاورده اند، آن است که در این حال، روزه دروغگو و غیبت کننده، قبول نمیشود و اجری بر آن مترتب نمیباشد نه آنکه مسقط تکلیف و مجزی نباشد.

و علت آنکه از همه عبادات، روزه را خدای متعال متعلق به خود فرموده و آن را مانند بیت الله دانسته، با آنکه زمین با تمام متعلقاتش ملک خداست.علاوه بر تشریفی که به خود منسوب داشته، دو معنی در نظر بوده:

اول آنکه روزه موجب کف نفس و خودداری از مفطراتست و در واقع عملی ست که مردم از مشاهده آن محرومند.با اینکه مابقی طاعات چنین نیست.روزه طاعتی است باطنی و جز خدای متعال هیچکس دیگر از این عبادت مطلع نیست.

این عبادت(روزه) توأم با صبر و اخلاص است و فقط
خدای متعال به پاداش آن رسیدگی میکند.

دوم آنکه روزه موجب غلبه بر شیطان، دشمن خداست.زیرا شیطان همیشه بوسیله امور شهوانی بر انسان چیره میشود و نیروی شهوات هم به کمک خوردن و آشامیدن تأمین میشود و چون انسان روزه دار از آنها خودداری کند وسیله ای برای پیروی شیطان باقی نمی ماند.

به همین مناسبت پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله وسلم) فرمودند: شیطان از مجاری خون در اندرون انسان وارد میشود.مواظب باشید بر اثر جوع راههای ورود او را به قدرت هرچه تمام تر مسدود سازید.

بنابراین شهوات مانند زمین های سرسبزیست که شیاطین در آنها میچرند و تا وقتی که طراوت و خرمی باقی است از آنها دست برنمیدارند و در نتیجه تردد آنها بنده نمیتواند جلال و عظمت خدا را بفهمد و از ملاقات فیض الهیت او محروم است.

 
*************************

رسولـخدا(صلی الله علیه وآله وسلم) فرمودند: اگر شـیاطین بر اطراف و اکـناف
دل های بنی آدم قرار نمی یافتند، می توانستند باطن آسمانها را
مشاهده کنند و اینکه فرمودند انسان روزه دار در دو موقع
فرحـناک می شود: یکی هنگام افـطار و دیگر هنگام
ملاقات حضرت کردگار، سبب نشاط هنگام
افطار برای خواص آنستکه خود را
موفق دیده و توانسته اند
روزه آن روز را بدون
هیچ شائبه ای
بسـر برند و به
اجـر مـعـنوی آن که
رضای خداست نائل گردند
و عوام بدانجهتکه از رنج خودداری
از مفـطرات آسوده گردیده اند و به تمایلات
نفسانی دست یافته اند وعلت نشاط ازملاقات فیض
الهی آنهم برای خواص آنست که قـلبشان نورانی میشود
ونیروی شهوت وغضب که قلبرا تیره و تار میسازد درخود ناتوان
میسازند و به خوبی می توانند از عبادت خدا کامیاب شوند و چنان او را
سـتایش کنند که گـوئی او را می بینند و منـظور از ملاقات هم، همین است.

*************************

و اینکه فرمود بوی دهان روزه دار پیش خدا برتر از بوی مشک است برای این است که روزه موجب پاکیزگی روح می شود که از عالم امر خدا بدو افاضه شده و آدمی بر اثر خودداری از مفطرات آن را بدین پایه ارتقاء داده چنانکه پاکیزگی بدن از ناحیه نفس است و شکی نیست که پاکیزگی روح باقی تر و عالی تر است و پاکیزگی بدن هرچه بیشتر بفنا نزدیکتر است.

 «قال الله تعالی: ما عندکم ینفد و ما عندالله باق»

آنچه پیش شماست نابود میشود و آنچه نزد خداست باقی میماند و ثابت است، که پاکیزگی روح و بوی خوش آن از بوی مشک بهتر و برتر است زیرا پاکیزگی روح، عقلی و معنویست و پاکیزگی مشک جسمانی و صوری است.

^{منبع: حقایق در اخلاق و سیر و سلوک، ج۲، ص۵۲2.}

**اللّهم عجّل لوليک الفرج**